Κωνσταντίνε, πες μας δύο λόγια για τον εαυτό σου.

Γεννήθηκα στα 1987 στην πανέμορφη πόλη των Ιωαννίνων, εκεί από όπου κατά μία θρυλική εκδοχή, ο υπόκωφος κτύπος των οπλών των σιδηρόφρακτων Ιωαννιτών ιπποτών, εχάραξε επί του εδάφους αποτύπωμα βαρύ και ‘’ελάξευσε’’ τα λιθόκτιστα στενορύμια του Κάστρου. Είμαι κατά το 75% Ηπειρώτης, με καταγωγή από την υπέροχη κωμόπολη του Μετσόβου, γενέτειρα σπουδαίων εθνικών ευεργετών και κατά το 25% Αιτωλοακαρνάνας, με καταγωγή από την ομοίως υπέροχη κωμόπολη του Θέρμου. Δεδομένου ότι αμφότερες οι περιοχές φέρουν παράδοση βαθαίωνη, αποτελούν παιδιόθεν τροφή πνευματική και καλλιτεχνική για το είναι μου. Ολοκληρώνω αισίως την 4η δεκαετία του επίγειου βίου μου και εξ απαλών ονύχων είμαι λάτρης των εικόνων και συν το χρόνω, ανακάλυψα το πάθος μου για την δημιουργία αναμνήσεων. Κάθε τι που παραπέμπει σε διαχρονικότητα και αδάμαστη μεγαλοπρέπεια, αποτυπώνεται με τρόπο ανεξίτηλο στην ιδιοσυγκρασία μου. Ως εκ τούτου από τον Ηρακλή της Δωδώνης στον έτερο λεοντόκαρδο της Αιτωλίας, τον Τίτορμο, τα ερεθίσματα είναι αρίφνητα. Στην κοιλάδα της Δωδώνης, κάθε φορά αντηχούν στα αυτιά μου οι αρχαίες αφηγήσεις, όσο για τα ένδροσα τοπία της ευρύτερης γεωλογικής ζώνης της Πίνδου, τα πάλαι ποτέ ιερά εδάφη των Μουσών, είναι αναμφιβόλως έμπλεα μαγευτικής αύρας.

Κωνσταντίνε πες μας, τι σημαίνει για εσένα τέχνη και δει εικαστική;

Όπως επισήμανα απεριφράστως, η τέχνη αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της ιδιοσυγκρασίας μου παιδιόθεν. Η εξέλιξη της συνδέεται αρρήκτως με μία άλλη διάσταση της προσωπικότητας μου, εκείνη της πάθους μου για το απώτερο παρελθόν του κόσμου μας. Είμαι οπαδός των διαπιστευτηρίων και των δεδομένων επίσης. Πάμε τώρα να τα τοποθετήσουμε στην ίδια εξίσωση. Τέχνη για εμένα σημαίνει, μεταστάλαξη ερεθισμάτων και τελικώς αποκρυστάλλωση γνώσης, εξ ου και όρος ’’μεταστάλαξη’’, διότι απαιτεί χρόνο. Σε αυτό συνυπολογίστε και την ηλικία της τέχνης, η οποία με τα μέχρι τώρα δεδομένα, μετράει τουλάχιστον 40.000 έτη, όπερ σημαίνει πως προηγείται της ανθρώπινης κοινωνίας και μάλιστα με αναλογία 1/4. Δεδομένου ότι έχω εισέλθει στον χώρο της εικαστικής τέχνης αλλά και της λογοτεχνίας, θα σας πω ότι ανέκαθεν είχα μία ξεκάθαρη ροπή προς την εικόνα, καθόσον θεωρώ πως ‘’μιλάει’’ με αμεσότερο τρόπο στον νου των ανθρώπων, αποτελώντας ταυτοχρόνως μια παγκόσμια γλώσσα που εκφράζει συναισθήματα και ιδέες πέρα από τους περιορισμούς των λέξεων. Απαθανατίζει την ιστορία, τον πολιτισμό και την ταυτότητα κάθε εποχής και κοινωνίας. Έτι περαιτέρω, καλλιεργεί την κριτική σκέψη και την ενσυναίσθηση, αναγκάζοντάς μας να δούμε τον κόσμο από διαφορετικές οπτικές γωνίες. Τολμώ να ειπώ πως, τηρουμένων των όποιων αναλογιών, η τέχνη αποτελεί μία θεραπευτική δίοδο για τον άνθρωπο, προσφέροντας ψυχική εκτόνωση, έμπνευση και μια βαθιά ανάγκη για δημιουργία και καλαισθησία. Ξέρετε εμείς οι καλλιτέχνες αποτελούμε τους εκφραστές για το αιώνιο ερώτημα και καημό του ανθρώπου, αυτού του θανάτου, του τι υπάρχει μετά του επιγείου βίου μας. Εξωτερικεύουμε τα υπαρξιακό ερωτήματα μας μετατρέποντας τα σε κινητήριο δύναμη δημιουργίας, ακριβώς για να νικήσουμε την λήθη και να αποδώσουμε, έστω και συμβολικώς, δικαιοσύνη στο κάθε τι που λησμονείται ή και σπιλώνεται. Μία αέναη και εναγώνια μάχη, μία δεοντολογική εξέγερση ενάντια στο εφήμερο και το επιφανειακό, απώτερο σκοπό την αθανασία προσώπων και καταστάσεων.

Ποια είναι η γνώμη σου για την λεγόμενη ‘’αφηρημένη τέχνη’’;

Το εν λόγω ρεύμα, για την τελική αναπαράσταση χρησιμοποιεί ακανόνιστες μορφές προκειμένου να μεταδώσει το όποιο μήνυμα. Ναι, ασφαλώς και μπορούμε να μιλάμε για ελευθερία ερμηνείας, μέσω της όποιας ιδιότυπης προσέγγισης βάσει των όποιων βιωμάτων του δημιουργού. Δίδεται ένα περιθώριο συναισθηματικής έκφρασης, με έμφαση στο ενδότερο είναι του καλλιτέχνη, πέραν της ωμής λογικής. Απαγκιστρώνει τους καλλιτέχνες από την παραδοσιακή τεχνοτροπία, προωθώντας την χρήση νέων υλικών και τεχνικών και υπό απόλυτη έννοια είναι και άχρονη ως τέχνη, διότι δεν εγκιβωτίζεται σε συγκεκριμένα χρονικά πλαίσια, παραμένοντας ανοιχτή σε νέες αναγνώσεις στην ροή του χρόνου. Από την άλλη, ελλοχεύουν και κίνδυνοι, όπως το ότι υπολείπεται προσβασιμότητας, δεδομένης της δύσκολης κατανόησης και παραπλανάται ο θεατής και ως προς την καλλιτεχνική αξία του δημιουργού αλλά και ως προς το πραγματικό μήνυμα του έργου. Τέλος φέρω την ακλόνητη πεποίθηση πως, σε πλειάδα περιπτώσεων, η αφηρημένη τέχνη αποτελεί το καταφύγιο των αδόκιμων καλλιτεχνών, ήτοι εκείνων που στερούνται πραγματικής έφεσης ή έστω καλλιέργειας.

Θα ήθελες τώρα να μας αναλύσεις την οπτική σου αναφορικά με την αρχαία τέχνη;

Θα το κάνω με ιδιαίτερη χαρά και θα ήθελα να εστιάσουμε στην κλασική και ελληνιστική περίοδο της αρχαιότητας. Παρατηρήστε με ευλαβική προσοχή, όλες αυτές τις αριστοτεχνικές προσωπογραφίες αλλά και ολόκληρα αγάλματα της αρχαίας παρακαταθήκης μας. Από τους ιματιοφόρους άνδρες με τις δεσποτικές γενειάδες και τις μυώδεις παρειές, στις ειδυλλιακές γυναικείες φυσιογνωμίες με τους κοχλιωτούς βοστρύχους και τα απαράμιλλα σώματα. Θεληματικές εικαστικές δημιουργίες, αποπνέουσες κάλλος και αγαλλίαση. Άλλωστε και η λέξη ‘’άγαλμα’’, ετυμολογείται από την λέξη ‘’αγάλλομαι’’.

Στην αρχαία Ελληνική γλώσσα λοιπόν, απαντώνται οι όροι, εικών, ανδριάς και άγαλμα, αναλόγως εάν μιλάμε για απλές προσωπογραφίες ή ολόσωμους αγαλματικούς τύπους ιστορικών ή δυνάμει ιστορικών προσώπων και θεών. Η γλυπτική την εν λόγω περιόδου, αποτέλεσε τους κορυφαίους πυλώνες της καλλιτεχνικής έκφρασης στην αρχαία Ελλάδα, αποτυπώνοντας την εξέλιξη της ανθρώπινης αυτοσυνειδησίας και της σχέσης του ανθρώπου με το θείο. Στο επίκεντρο αυτής της προσέγγισης βρέθηκε η έννοια της μίμησης, η οποία συνδυάστηκε αρρήκτως με την εξιδανίκευση. Οι γλύπτες επιδίωκαν να αποδώσουν το «ιδανικό», παραμερίζοντας τις ανθρώπινες ατέλειες για να εκφράσουν συμπαντικές αξίες όπως το μέτρο, η αρμονία, η γαλήνη και η ηθική υπεροχή. Μεταβαίνοντας στην ελληνιστική εποχή, η μίμηση έγινε ακόμη πιο ρεαλιστική. Οι καλλιτέχνες δεν ταύτιζαν το πρότυπο με το αποτέλεσμα, δεν το αντέγραφαν πιστώς, αποτύπωναν την κοινωνική και ηθική υπόσταση του ατόμου. Εξατομίκευαν, εξιδανίκευαν, μεταρσίωναν. Δηλαδή η εικαστική τέχνη εκείνης της εποχής, επιχειρούσε όχι απλώς μία τετριμμένη αναπαραγωγή της εκάστοτε εξέχουσας προσωπικότητας, αλλά την απαθανάτιση μία ολόκληρης ιδέας, μίας υπόμνησης προς τον λαό αλλά και τον εχθρό, η οποία εκ των πραγμάτων υπερέβαινε τα φθαρτά πρότυπα της καθημερινότητας. Ήδη ο Σωκράτης θεωρούσε πως η εικαστική τέχνη αποτελεί εικασία των ορατών αντικειμένων, υπό την έννοια του ότι ο καλλιτέχνης νοεί υποκειμενικώς από ένα σημείο και πέρα το πρότυπο και αναλόγως προβαίνει στο απείκασμα του προτύπου και όχι στο πρότυπο καθ’ εαυτό. Αποτέλεσμα είναι ο βαθύς στοχασμός που δημιουργεί στον εκάστοτε θεατή. Αναλόγως εκφράζεται και ο Αριστοτέλης όπου τα έργα των εικαστικών αποτυπώνουν σημεία των ηθών, την ιδιοσυστασία και τις ενδείξεις της σωματικής ταυτότητας του. Κατά τον Αριστοτέλη, ένα εικαστικό έργο μπορεί να είναι αληθοφανές αλλά να απέχει από την πραγματικότητα, ακριβώς επειδή η καλλιτεχνική δημιουργία την ξεπερνάει. Χαρακτηριστική είναι η ρήση του Ναπολέοντος, όταν απευθυνόμενος στους ζωγράφους Jan Antoine Gros και Jacques Louis David, είπε ‘’τι το θέλετε το μοντέλο; ποιος νοιάζεται εάν ο Μέγας Αλέξανδρος ανταποκρινόταν στις προτομές του, όταν η εικόνα που έχουμε για εκείνον, αποτυπώνει εις το διηνεκές το μεγαλείο της προσωπικότητας του.’’ Έτσι, η γλυπτική λειτούργησε ως καθρέφτης της φιλοσοφικής αναζήτησης των Ελλήνων, μετατρέποντας το μάρμαρο και τον χαλκό σε αιώνια σύμβολα της ανθρώπινης μοίρας και της αναζήτησης της απόλυτης ομορφιάς. Διότι οι πράξεις και ο λόγος φανερώνουν το ηθικό εκτόπισμα μας, ως εκ τούτου επιβάλλεται να αποτυπωθεί στο εκάστοτε εικαστικό απείκασμα.

Το project με παλαιοντολόγους από την Ουρουγουάη αποτελεί ένα ιδιαίτερο σημείο αναφοράς για την σταδιοδρομία σου, πως προέκυψε;

Θρυαλλίδα για το όλο εγχείρημα, αποτέλεσε η ανακάλυψη ενός υπερμεγέθους κρανίου του μεγαλύτερου είδους των σμιλοδόντων, του Smilodon Populator, στην Limetas Creek της Ουρουγουάης. Το περίφημο δείγμα με κωδικό ΜΝΗN-P 957, πραγματικά ένα διαμάντι της παλαιοβιολογίας. Το σύστημα υπολογισμών μάζας Van Valkenburgh & Prevosti, αποκάλυψε ότι αυτό το κρανίο ανήκε πριν 11.000 έτη, σε έναν σμιλόδοντα άνω των 400 κιλών, έναν apex predator της τροφικής αλυσίδας τότε. Όταν υπέπεσε στην αντίληψη μου η είδηση, επί τόπου επικοινώνησα με τον υπεύθυνο μελέτης, τον Aldo Manzuetti και του εξέφρασα την επιθυμία μου να δημιουργήσω με βάση το εύρημα, ολόκληρο τον σκελετό του θηρίου. Εκείνος και οι συνεργάτες του εντυπωσιάστηκαν και για τους επόμενους 7 μήνες, μου απέστελλαν διαρκώς λεπτομερές υλικό για την ανατομία του είδους. Αποστολή εξετελέσθη λοιπόν και αποτέλεσμα είναι ένας πήλινος σκελετός ενισχυμένος με οπλισμό, κλίμακας 1:1 και μήκους 3 μέτρων, τον οποίο και σαρώσαμε ψηφιακά σε εγκαταστάσεις των Αθηνών, με την στήριξη χρηματοδοτικού προγράμματος της Ε.Ε.

Ποια είναι η σημασία της Ελληνικής μυθολογίας για εσένα αλλά και για την κοινωνία γενικότερα;

Θα αρχίσω με ένα γνωμικό του Φρανσουά Μαρί Αρουέ, του διάσημου Βολτέρου, σύμφωνα με τον οποίο η ‘’Μυθολογία είναι η πρεσβύτερη αδελφή της Ιστορίας’’. Η μυθολογία λοιπόν προϋπάρχει της καταγεγραμμένης ιστορίας, αποτελώντας την πρωτόγονη προσπάθεια της ανθρώπου να εξηγήσει τον κόσμο και τις μακραίωνες καταβολές του. Προκειμένου να το επιτύχουν αυτό οι άνθρωποι από την Εποχή του Σιδήρου και πίσω, επηρεασμένοι από φυσικά και κοινωνικά φαινόμενα, εδόμησαν μία προφορική παράδοση. Η προαναφερθείσα και επίμαχη περίοδος, είναι η περιλάλητη από τους ίδιους τους αρχαίους Έλληνες ‘’Ηρωική Εποχή’’, τότε δηλαδή που περπάτησαν πάνω στην γη άνθρωποι με ανώτερη καταγωγή και δυνάμεις από τους κοινούς θνητούς, οι λεγόμενοι ήρωες. Μυθολογία και Ιστορία φέρουν την ίδια καταγωγή αλλά και τον ίδιο σκοπό, με την δεύτερη να αντιπροσωπεύει το επόμενο στάδιο, εκείνο της ωριμότητας, αναζητώντας οι αποδείξεις, αίτια και αποτελέσματα. Για αυτό η Ελληνική μυθολογία επιδρά στην σύγχρονη κοινωνία, μέσα από υπερφυσικά σκηνικά και αλληγορικό ύφος, προσφέρει θεμελιώδεις οπτικές για την κατανόηση του κόσμου και τα φυσικά φαινόμενα τον ηθικό κώδικα και τις αξίες. Όπως έλεγε και η διακεκριμένη Αμερικανίδα φιλόλογος και συγγραφέας Edith Hamilton, σε έναν κόσμο παραλογισμού, οι αρχαίοι Έλληνες υπήρξαν οι πρωτοπόροι του λόγου και οι πρώτοι αληθινά πνευματικοί άνθρωποι πάνω στην γη. Εραστές της ψυχοσωματικής ισορροπίας, της ελεύθερης σκέψης και της ωραιότητας. Ο Joseph Campbel, o Robert Graves και πολλοί άλλοι ακόμα ενεκωμίασαν την Ελληνική μυθολογία. Ειρήσθω εν παρόδω, να μην ξεχάσουμε ποτέ τον αείμνηστο Ιωάννη Κακριδή, τον εμβληματικότατο Έλληνα επιστήμονα και προπάντων συντονιστή της καταγραφής και ανάδειξης της μυθολογίας μας όπως και τον επίσης αείμνηστο και κορυφαίο -κατ’ εμέ- σύγχρονο Έλληνα ιστορικό, Σαράντο Καργάκο. Η μυθολογία αποτελεί ένα, τρόπον τινά, προπαρασκευαστικό στάδιο της φιλοσοφίας και της επιστήμης. Παρόλη την ρήξη στην μεταξύ τους δομή, πολλοί εκ των αρχαίων φιλοσόφων συνέχισαν να την χρησιμοποιούν για να μεταφέρουν με αλληγορικό τρόπο το μήνυμα τους. Μία λιγότερο γνωστή προσέγγιση είναι εκείνη του Ευημερισμού, από τον Ευήμερο της Κυρηναϊκής Σχολής, κατά την οποία οι θεοί ήταν στην πραγματικότητα εξέχοντες βασιλιάδες και πολεμιστές του παρελθόντος, τους οποίους οι μεταγενέστεροι άνθρωποι θεοποίησαν από ευγνωμοσύνη για τις ευεργεσίες τους. Να πω εδώ πως με γοητεύει και η αστρονομία ακριβώς λόγω της μυθολογίας και δει της Ελληνικής. Αποτελεί την ερευνώσα επιστήμη των ουρανών, την αρχαιότερη όλων, δεδομένου ότι από την νηπιώδη ακόμα κατάσταση της ανθρωπότητας, τα αστρονομικά φαινόμενα, απέσπασαν την προσοχή του είδους μας ακαταλύτως. Επιπροσθέτως εξυπηρέτησε σπουδαίως και τον βαρυσήμαντο κλάδο της ναυτιλίας, αναλογιζόμενοι ότι συνετέλεσε στην γεωδαισία. Είναι παγκοίνως γνωστό και άκρως συναρπαστικό και σημαντικό, ότι οι πρόγονοι μας αποτύπωσαν τα πάθη και τα επιτεύγματα των αρχαίων θεών και ηρώων στον έναστρο θόλο.

Ανάλυσε μας το πάθος σου για τον Ηρακλή. Πως προέκυψε και πως εξελίσσεται;

Ένας πάθος εγγενές και ατέρμονο ομολογουμένως για τον κορυφαίο τον ηρώων, η συμβολή του οποίου στον νου μου έχει μία συγκεκριμένη και στιβαρότατη μορφή. Εάν θα έπρεπε να το περιγράψω τον ρόλο του ιδανικώς, θα παραλλήλιζα τον Ελληνισμό ως το ατομικό μοντέλο της χημικής επιστήμης, του οποίου πυρήνας είναι ο μύθος του Ηρακλέους και το νέφος πέριξ του, είναι η υπόσταση και τα κατορθώματα του Ελληνισμού αρχαιόθεν. Ο αθλοφόρος Ηρακλής αποτελεί, αναμφιβόλως, το βασικό αρχέτυπο όλων των ηρώων επειδή η μυθολογία του ενσαρκώνει την απόλυτη πορεία της ανθρώπινης ψυχής μέσα από την βάναυση δοκιμασία, την σαρκική πτώση και την τελική εξιλέωση. Ενσαρκώνει την χρυσή τομή θεϊκής καταγωγής και ανθρώπινης φύσης, υποφέροντας τραγικά λάθη, με τραγική κορύφωση τον φόνο της οικογένειάς του και καλείται να υπερβεί τον ίδιο του τον εαυτό μέσα από τους δώδεκα άθλους, οι οποίοι συμβολίζουν τους πανανθρώπινους αγώνες ενάντια στους φόβους, τα ένστικτα και τις αντιξοότητες της ζωής. Η μετάβασή του από την επίγεια, επίπονη δυστυχία και την φθορά, στην αποθέωση στον Ολύμπιο αιθέρα, καθιέρωσε το κλασικό μοτίβο του ήρωα ταξιδιώτη, αποδεικνύοντας ότι ο πραγματικός ηρωισμός κρίνεται από την δύναμη να υπομένεις τον πόνο, να προσφέρεις στο κοινό καλό και τελικά να νικάς τη θνητότητα. Είναι ένας πανελλήνιος ήρωας με οικουμενική δράση, ο Ηρακλής ο Θηβαίος ή Αργείος/Τιρύνθιος, μιας και γεννήθηκε στην πόλη των Θηβών, εν τούτοις η μητέρα του καταγόταν από την Αργολίδα. Η εικών του, ενσαρκώνει την ανδρική ρώμη και το ηθικό κάλλος… εξου και ο, μεταξύ αρίφνητων άλλων, ρόλος του ως ο λύων τα δεσμά του Προμηθέως καθώς το επίμοχθο των άθλων του, τον εδραίωσε ως έναν ακατάλυτο υπερασπιστή της ανθρωπότητας. Στο πλαίσιο εξέλιξης του μύθου του, υπήρξε πληθωρικός ως προς την μαχητικότητα του αλλά και τα πάθη του, ατρόμητος -ενίοτε- ατάσθαλος, μαινόμενος και τελικά ‘’ευωχούμενος’’ με την Ήβη. Εν κατακλείδι να πούμε πως η μορφή του Ηρακλέους, πέραν των υλικών κατορθωμάτων, αποτελεί ένα διαχρονικό, αλληγορικό σύμβολο της ηθικής και πνευματικής υπερβάσεως, το οποίο υιοθετήθηκε εκτενώς από διάφορες φιλοσοφικές σχολές, με προεξέχουσα αυτή των Στωικών. Ηρακλής σημαίνει ηθική αυτοκυριαρχία, απόλυτη επικράτηση του ορθολογισμού έναντι των ενστίκτων, υπερνίκηση του φιλοσοφικού διλλήματος, ανάμεσα στην αρετή και το κοπιώδες καθήκον, στωικός ιδεότυπος και ευεργεσία της ανθρωπότητας. Αποθέωση μέσω των δεινών, επίπονη κάθαρση της ψυχής οδηγεί τελικά στην ελευθερία, τη θέωση και την κατάκτηση της αθανασίας. Αν μη τι άλλο η μετάβαση από τον Hercules Primigenius στον Hercules Philosophicus, κατέστησε τον ήρωα σύμβολο θριάμβου αλλά και τραγικότητας του ανθρωπίνου πεπρωμένου, διαρκώς προ οφθαλμών των πνευματωδών αλλά και απάντων των ανθρώπων αρχαιόθεν. Ένα πρότυπο-κόλαφος στην αδήριτη πραγματικότητα του σήμερα, δεδομένου ότι η κοινωνία μας, θεωρώ πως καθεύδει υπό μανδραγόραν, καταλύοντας τις κλασικές αξίες. Τούτων λεχθέντων, πριν από ολίγο καιρό, γεννήθηκε η πρωτοβουλία της Οδού του Ηρακλέους, μία συνέργεια η οποία, μέσα από την παγκόσμια προώθηση και ανάδειξη και με πυρήνα τον μύθο του ενδοξότερου των ηρώων, φέρει ως απώτερο στόχο την αφύπνιση των συνανθρώπων μας.

Θα ήθελες να μας αναπτύξεις το όραμα σου αναφορικώς με τα του Ηρακλέους Μονοίκου;

Εν πρώτοις να επισημάνω πως η γραμμή πλεύσεως μου, ομολογείται ευθαρσώς μέσα από την περίφημη Οδό Ηρακλέους, ήτοι μέσα από σκόπευση τεκμηριωμένη. Ας αναλύσουμε το εν λόγω προσωνύμιο του. Η προφορική παράδοση αναφέρει πως όταν ο ήρωας μας επέστρεφε από την αποπεράτωση του 10ου άθλου του, δηλαδή τα βοοειδή του Γηρυόνη δυτικώς των παραλίων της Ιβηρικής χερσονήσου, διέσχισε όλη την βορειοδυτική ακτογραμμή της Μεσογείου μέχρι και την Νήσο του Πέλοπος, ήτοι την Πελοπόννησο. Eιρήσθω εν παρόδω, θρυλείται πως ο Ηρακλής ήταν δισέγγονος του Πέλοπος. Η παράκτια περιοχή κοντά στους πρόποδες των σαγηνευτικών Άλπεων, η Λιγυρία, ήταν κακοτράχαλη, σχεδόν αδιάβατη και ένεκα παρουσίας κακοποιών στοιχείων, ενίοτε θανάσιμα επικίνδυνη ακόμα και για ολόκληρα στρατεύματα. Ο Διόδωρος ο Σικελιώτης αναφερόμενος σε αυτήν ακριβώς την πορεία του ήρωα, χαρακτήρισε τον Ηρακλή ως τον ‘’μεγαλύτερο στρατηλάτη της εποχής του’’ και ότι βάδισε επικεφαλής στρατιωτικής δύναμης που, διέσχισε την οροσειρά των Άλπεων και μετέτρεψε την δύσβατη ατραπό σε λεωφόρο για στρατεύματα και υποζύγια με αποσκευές, υποτάσσοντάς και εξοντώνοντας βαρβάρους και λήσταρχους. Ο Ρωμαίος ιστορικός Πλίνιος ο Πρεσβύτερος μας αναφέρει τις ‘’’Πετρώδεις Πεδιάδες, αξέχαστες για τις μάχες του Ηρακλέους’’. Εκεί λοιπόν στην Λιγυρία, λέει ο μύθος, του επιτέθηκαν δύο υιοί του Ποσειδώνος, ο Βεργίων και ο Αλβίων, προκειμένου να του κλέψουν τα βοοειδή, τους οποίους και εξόντωσε εν τέλει. Αξιοσημείωτη είναι η εκδοχή που μας αναφέρει ο Υγίνος, ότι δηλαδή από την έκβαση αυτής της μάχης, προέκυψε ο όρος ‘’Ηρακλής εν γόνασιν’’, ο αμφιφανής δηλαδή αστερισμός του Ηρακλέους. Στην ίδια περιοχή, υπάρχουν αναφορές για έναν λιμένα στρατηγικής σημασίας, περνώντας από τον οποίο ο Ηρακλής, έχτισε ή χτίστηκε προς τιμήν του ένας ναός, αυτός που ο Στράβων αποκαλεί ‘’ιερόν Ηρακλέους Μονοίκου’’. Ο λιμένας ομοίως φέρει το όνομα του, είναι ο περίφημος Λιμήν Ηρακλέους Μονοίκου ή Portus Hercules Monoeci. Ο Μαύρος Σέρβιος Ονοράτος σχολιάζοντας τα του Βιργιλίου, κάνει λόγο και για το ‘’Φρούριο του Μονοίκου’’ στην Λιγυρία, εκεί όπου ‘’βρίσκεται το λιμάνι του Ηρακλέους Μονοίκου’’. Ο εν λόγω Μόνοικος (Ηρακλής), συνεχίζει ο συγγραφέας, ‘’ονομάστηκε έτσι είτε επειδή κατοικούσε εκεί μόνος, είτε επειδή στο ναό του κανένας από τους θεούς δεν λατρεύτηκε ποτέ μαζί.’’ Όλα αυτά στην σημερινή Κυανή Ακτή, εκεί δηλαδή όπου οι εκ Μικράς Ασίας ορμώμενοι Φωκαείς, ιδρύσαν την προαναφερθείσα αποικία. Ένας λιμένας που έμελλε να χρησιμοποιηθεί από Έλληνες, Ρωμαίους και Καρχηδονίους. Αρκετούς αιώνες αργότερα, το 1191, η περιοχή περιήλθε στην Δημοκρατία της Γένοβα, η εξουσία της οποίας μοιραζόταν τότε μεταξύ των Γουέλφων και των Γιβελλινών. Κατασκευάστηκε ένα συμπαγές φρούριο στον βράχο πάνω από τον λιμένα και στρατολόγησαν ανθρώπους να εγκατασταθούν, απαλλάσσοντας τους από φόρους για την αλιεία τους. Ωστόσο την νύχτα της 8ης Ιανουαρίου του 1297, ο αρχηγός της δυναστείας των Γκριμάλντι, ο Φραγκίσκος Γκριμάλντι μαζί με τον εξάδελφο του Ρενιέ Α’ και μερικούς σωματοφύλακες, άπαντες μεταμφιεσμένοι σε φραγκισκανούς μοναχούς, εισέβαλαν στον φρούριο και το κατέλαβαν. Το γεγονός αποτυπώνεται περιτέχνως στο εθνόσημο τους, όπου παριστάνονται δύο μοναχοί ξιφηφόροι να φρουρούν τον θυρεό. Υπό τη βασιλεία του Λαμπέρτου, ο Λιμήν του Ηρακλέους Μονοίκου, πλέον ‘’Μονακό’’, αναγνωρίστηκε ως ανεξάρτητο κράτος από τον βασιλιά Κάρολο Η’ της Γαλλίας το 1489, καθιερώνοντας έτσι την κυριαρχία της δυναστείας. Τον 17ο αιώνα, ο πρώτος πρίγκιπας έφερε το όνομα του μέγιστου των ηρώων, ήταν ο Ηρακλής 1ος του Mονακό ή Ηρακλής Γκριμάλντι, λόρδος από το 1589, ο οποίος και δολοφονήθηκε στα στενά του πριγκιπάτου το βράδυ της 29ης Νοεμβρίου του 1604. Ο επόμενος Ηρακλής Γκριμάλντι, εγγονός του Ηρακλή Α’, απεβίωσε και αυτός με τραγικό τρόπο την 1η Αυγούστου του 1651. Επί 700 και πλέον συναπτά έτη, ο ‘’μακροβιότερος και πιο περίφημος’’ Οίκος των Γκριμάλντι κυβερνά το Πριγκιπάτο Μονακό, κληθέν εκ του προσωνυμίου ‘’Μόνοικος’’ του Ηρακλέους, ενώ και ο λιμένας βαθέων υδάτων του, χώρος προσέλκυσης πλειάδας υπερπολυτελών θαλαμηγών ετησίως, διατηρεί από τα αρχαία χρονικά την ονομασία του, είναι ο -ρητώς αναφερόμενος- Port Hercule. Απέχει μόλις 15 χιλιόμετρα από τα ιταλικά σύνορα και από κρατίδιο τυπικής μεσογειακής ομορφιάς με τους χαρακτηριστικούς ελαιώνες και πορτοκαλεώνες και τις λιγοστές, πλην πολυτελέστατες, επαύλεις των αρχών του προηγούμενου αιώνος, αναδείχθηκε σε σύμβολο άκρατης πολυτέλειας και κύρους στον τρέχοντα. Η βάσει συντάγματος του 1911 κληρονομική μοναρχία του Μονακό, πέραν πάσης αμφιβολίας δεν αφήνει ασυγκίνητους ούτε τους καλοζωιστές… αλλά ούτε και τους λάτρεις των αχανών μονοπατιών της Αρχαίας Ελληνικής και Λατινικής Γραμματείας όπως καθίσταται πλέον αναμφιβόλως κατανοητό. Να επισημανθεί πως και η υπέροχη Hercules Gallery στο πάλαι ποτέ στρατηγικό φυλάκιο της Δημοκρατίας της Γένοβας, το Παλάτι του Πρίγκιπα, φιλοξενεί μία σειρά έγχρωμων τοιχογραφιών με κεντρική θεματολογία τους άθλους του ήρωα και μυθικού ιδρυτή τους, πιθανότατα Αναγεννησιακής χρονολόγησης. Ήταν επιθυμία του πρίγκιπα Ονωρίου Β’, ακριβώς εις μνήμην του αδικοχαμένου υιού του Ηρακλή Γκριμάλντι αλλά και του θρυλικού ιδρυτή τους. H επιτροπή Αντι-Ντόπινγκ του Μονακό, η MAC, φέρει ως λογότυπο τον δεύτερο άθλο του ήρωα, εμπνευσμένο από ένα ρωμαϊκό μωσαϊκό του 3ου αιώνα και ένα μπρούτζινο τέχνεργο του 16ου αιώνα. Η ίδια η οργάνωση αναφέρει πως το Μονακό είναι αρρήκτως συνδεδεμένο με τον Ηρακλή και ότι το ντόπινγκ είναι, όπως η Ύδρα, ένα δύσκολο –αλλά όχι αδύνατο– κακό να καταπολεμηθεί και να ξεπεραστεί, για αυτό και θέλησε να χρησιμοποιήσει τον εν λόγω άθλο ως λογότυπο. Ας μην ξεχνάμε και την αριστοτεχνική σειρά γραμματοσήμων με τους άθλους του ήρωα του 1982, αλλά και την απόφαση των Μονεγάσκων το 2014 για έκδοση των 3000 συλλεκτικών νομισμάτων αξίας 10 ευρώ, που φέρουν τον ‘’Ηρακλή Τοξότη’’ στον οπισθότυπο, συνοδευόμενο από το περίφημο ‘’Portus Herculis Monoeci’’. Περί του ιερού του Ηρακλέους, μέχρι σήμερα δεν έχει ανασκαφεί κάποιο εύρημα που να παραπέμπει σε ιερό, άλλωστε η ασφυκτικώς πυκνή δόμηση του Πριγκιπάτου δεν αφήνει πλέον περιθώρια. Παρ’ αυτά έχουν διατυπωθεί διάφορες θεωρίες, όπως φερ’ ειπείν ότι το ιερό ενδεχομένως να βρίσκεται κάτω από τον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Νικολάου στον Βράχο του Μονακό. Άλλοι το ταυτίζουν με το εμβληματικό Τρόπαιο του Αυγούστου στο Λα Τουρμπί, ελάχιστα χιλιόμετρα βορειοδυτικώς του Πριγκιπάτου. Ως εκ τούτου, το Μονακό αποτελεί σημείο αναφοράς όχι μόνο για αναψυχή και διεθνείς διοργανώσεις, όπως το Καζίνο του C. Garnier στο Monte Carlo και το Grand Prix, αλλά και βαθύτατης πολιτισμικής κληρονομιάς. Αποτελεί καθήκον των σύγχρονων Ελλήνων, η ανάδειξη της ηράκλειας παρακαταθήκης σε κομβικές περιοχές όπως η προαναφερθείσα. Θα πρέπει να καταστεί σαφές πως ο Ηρακλής, ως επικός ήρωας, δεν ήταν απλώς ένας άνθρωπος μυϊκής δύναμης, αλλά ένας εκπολιτιστής που διάνοιγε οδούς, γεφύρωνε λαούς και τελικώς εδραιώθηκε ως ο θριαμβευτής επί του χάους και τη βαρβαρότητας. Η μυθική «Ηράκλεια Οδός» που διέσχιζε την Ιβηρική και τη Γαλλία δείχνει πώς η ελληνική μυθολογία λειτούργησε ως το πρώτο ενοποιητικό πνευματικό δίκτυο της Ευρώπης. Θεωρώ επομένως προφανή την ανάδειξη όλης αυτής τη ανυπέρβλητης επιρροής και με γνώμονα την ηθική και την αντικειμενική έρευνα, αυτό ακριβώς επιδιώκω.

Είσαι διατεθειμένος να μας αναλύσεις τον μύθο του Ηρακλέους περαιτέρω;

Ο μύθος του φέρει ποικίλες προεκτάσεις, υπό την έννοια του ότι δύναται να προσεγγισθεί υπό πρίσμα πολλαπλό, όπως μυθογραφικό, ιστορικό, εθνολογικό, φιλοσοφικό, πολιτικό και συγκριτικό. Για τον Όμηρο, ο Ηρακλής αποτελεί το ανώτατο αρχέτυπο του επικού ήρωα. Κάποιοι εκ των αρχαίων θεωρούσαν ότι σκοτώνοντας τον Λάδοντα των Εσπερίδων, παίρνοντας τα τρία μήλα που αλληγορικώς σήμαιναν τις τρεις αρετές, να μην θυμώνεις, να μην είσαι άπληστος και να μην αγαπάς την ηδονή και έχοντας γενναία σκέψη σαν δέρμα λιονταριού, νίκησε της κακή επιθυμία μέσω του ‘’ρόπαλου της φιλοσοφίας’’. Διότι χάρη στο ρόπαλο μιας ακλόνητης ψυχής και στο δέρμα της πιο τολμηρής σκέψης, κέρδισε τον γήινο αγώνα επί της ποταπής επιθυμίας. Ο νεοπλατωνιστής Πλωτίνος, αυτός ο ανοίκειος φιλόσοφος, επιχειρεί να εξηγήσει την διττή υπόσταση του Ηρακλέους στα έπη του Ομήρου, αναλύοντας την ταυτόχρονη ύπαρξη του ήρωα στον Κάτω κόσμο, το λεγόμενο ‘’είδωλον’’, ήτοι την ανθρώπινη διάσταση του, και την απομονωμένη Ψυχή του, ήτοι τον αποθεωμένο Ηρακλή στον Όλυμπο. Οι περιηγητές, όπως ο Παυσανίας λόγω χάρη, θεωρούν απλώς ότι τα θηρία που αντιμετώπισε ο ήρωας μας, δεν ήταν παρά απλώς υπερμεγέθη ζώα, η εξόντωση των οποίων μυθοποιήθηκε από τους αρχαϊκούς ποιητές, όπως ο Πείσανδρος, στο δίτομο έπος του Ηράκλεια του 7ου αιώνος π.Χ. Υπάρχει και ο εξορθολογισμός του Ηρακλείου μύθου, όστις φέρει τις καταβολές της στην αρχαιότητα. Κάποιοι εκ των αρχαίων πρόγονων μας, αναφέρουν πως ο Ηρακλής ηγήθηκε στρατεύματος που έδρασε για την διασφάλιση ορυκτών πρώτων υλών στην Ιβηρική Χερσόνησο για παράδειγμα. Ο Στράβων περιγράφει με θαυμασμό την περιοχή της Τουρδετανίας, στην νότια Ισπανία ως έναν τόπο γεμάτο από χρυσό, άργυρο, χαλκό και σίδηρο και εξηγεί ότι η φήμη αυτών των πλούσιων κοιτασμάτων ώθησε τον Ηρακλή και τους Φοίνικες να ταξιδέψουν μέχρι τα πέρατα του τότε γνωστού κόσμου, τις επονομαζόμενες Ηράκλειες Στήλες, για την λαφυραγώγηση και την εκμετάλλευση τους. Εδώ αξίζει να επισημανθεί πως η προαναφερθείσα τοποθέτηση, ενισχύεται σε μεγάλο βαθμό από την ενδελεχή έρευνα των N. A. Morner και B. Lindt, η οποία δημοσιεύτηκε το 2013 και η οποία βάσει αρχαιολογικών ευρημάτων, πιθανολογεί ενεργά ταξίδια των Μυκηναίων και των Μινωιτών μέχρι την βόρεια Ευρώπη, μέσω Γιβραλτάρ και ακτών δυτικής Ευρώπης στον Ατλαντικό Ωκεανό. Εάν περάσουμε και στον τομέα της Γεωμυθολογίας, πολλοί εκ των άθλων φαίνεται να συνδέονται με προσπάθειες αντιμετώπισης έντονων γεωλογικών φαινόμενων, όπως πλημμύρες, αποξήρανση ελών και διαχείριση υδάτων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο άθλος της Λερναίας Ύδρας, όπου εικάζεται πως συνδέεται με την αντιμετώπιση του πολύπλοκου υδρολογικού συστήματος της Λέρνης και της συνεχείς αναβλύσεις νερών. Οι Στυμφαλίδες όρνιθες, θεωρείται ότι συνδέονται ενδεχομένως με την άνοδο της στάθμης στην λίμνη Στυμφαλία, με αποτέλεσμα την δημιουργία υγροτόπων και την προσέλκυση αποδημητικών πουλιών, επιβλαβή για την περιοχή. Στο πλαίσιο της συγκριτικής μυθολογίας, ο Ηρακλής μας συνδέεται τον φοινικικό Μέλκαρθ, τον Hercle, την ετρουσκική εκδοχή του με παρόμοιες ιδιότητες, τον Όγμιο των Κελτών, την προσωποποίηση της ευγλωττίας, που απεικονιζόταν ως γηραιός Ηρακλής (κρατώντας ρόπαλο και λεοντή) και τον Όγμα της ιρλανδικής μυθολογίας, παρεμφερή εκδοχή του προαναφερθέντος.

Πέραν της αρχαιότητας, ποιοι άλλοι τομείς της παγκόσμιας ιστορίας σε γοητεύουν;

Ένα κεφάλαιο που με έχει επηρεάσει βαθυτάτως, είναι αυτό της πτώσης της Εποχής του Χαλκού, η κατάρρευση δηλαδή των πολιτισμών της Ανατολικής Μεσογείου που έλαβε χώρα κατά το 1200 π.Χ. περίπου. Η όλη εμβάθυνση προφανώς και απορρέει από την διεξοδική μελέτη μου στα του μύθου του Ηρακλέους και με ανησυχεί εντόνως διότι ομοιάζει, τουλάχιστον στον δικό μου νου, με την ανθρωπιστική κρίση που βιώνουμε στο λυκαυγές του 21ου αιώνα. Διότι ξέρετε η κατάρρευση εκείνων των χρονικών, επήλθε μετά από μία αλληλουχία συγκυριών, κλιματική αλλαγή, κοινωνικές εξεγέρσεις, λιμούς, συρράξεις και φυσικές καταστροφές.

Επόμενο μεγάλο και ιδιαιτέρως σκοτεινό κεφάλαιο στην παγκόσμια ιστορία, αποτελεί o Ηφαιστειακός Χειμώνας του 536 μ.Χ., αυτή που από πολλούς χαρακτηρίστηκε ως η χειρότερη χρονιά στην ιστορία της ανθρωπότητας. Λόγω λοιπόν κάποιας ηφαιστειακής έκρηξης, πιθανώς κάπου στο βόρειο ημισφαίριο, βυθίστηκε για 18 μήνες στην ομίχλη η Ευρώπη, η Μέση Ανατολή και μεγάλο τμήμα της Ασίας με αποτέλεσμα έναν χειμώνα διαρκείας 10 ετών. Τρόμος, πείνα, συνεχείς πόλεμοι και οικονομική στασιμότητα και τελικά το ξέσπασμα της βουβωνικής πανώλης το 541 π.Χ. Το όλο σκηνικό ανέκαμψε πλήρως πάνω από έναν αιώνα αργότερα.

Μου ελκύει το ενδιαφέρον και η ιπποσύνη, διότι μέσα από τον αυστηρό, ηθικό, στρατιωτικό και κοινωνικό κώδικα συμπεριφοράς, διαμόρφωσε την ταυτότητα των ευγενών πολεμιστών κατά τον Ευρωπαϊκό Μεσαίωνα, δίνοντας έμφαση σε αξίες όπως η ανδρεία, η πίστη, η δικαιοσύνη και η προστασία των αδυνάτων. Θεωρητικώς τουλάχιστον…Η εμφάνιση των ιπποτικών ταγμάτων, όπως οι Ναΐτες και οι Ιωαννίτες κατά τις Σταυροφορίες, συγχώνευσαν τον χριστιανικό ασκητισμό με την πολεμική τέχνη. Εν τοις πράγμασι μιλάμε για πανίσχυρες, πειθαρχημένες αδελφότητες με δική τους ιεραρχία και περιουσία, μετατρέποντας τον μεμονωμένο ιππότη σε μέλος μιας διεθνούς τελικώς ελίτ που επηρέασε καθοριστικώς την πολιτική, την οικονομία και την ανθρωπότητα μέχρι σήμερα. Διότι ουσιαστικώς, μιλάμε για τους ιδρυτές του σημερινού τραπεζικού συστήματος, ειδικώς όταν μιλάμε για το Τάγμα των Ναϊτών. Εδώ βεβαίως θα ήθελα να αναφερθώ και στο ιδεώδες του αυλικού έρωτα, μίας άλλης, πιο κοσμικής παιδείας ιπποτών του ύστερου Μεσαίωνα, η οποία χαρακτηριζόταν από την υποταγή του ανδρός στην λατρεία μίας γυναίκας ανώτερης καταγωγής. Όπως δηλαδή ο πελώριος, σιδηρόφρακτος ιππότης ορκιζόταν υποταγή στον αφέντη ή στον Μάγιστρο, εάν μιλάμε για ιπποτικά τάγματα, ο αυλικός ιππότης, ορκιζόταν αφοσίωση σε μία παντρεμένη γυναίκα. Ο αυλικός έρωτας αποτέλεσε το θέμα μιας εκτεταμένης μεσαιωνικής λογοτεχνίας ευγενούς χαρακτήρα, η οποία ξεκίνησε με την ποίηση των τροβαδούρων της Ακουιτανίας και της Προβηγκίας στη νότια Γαλλία προς το τέλος του 11ου αιώνα. Ο όρος «amour courtois» χρησιμοποιήθηκε πρώτη φορά στο έργο του Γάλλου φιλόλογου Γκαστόν Παρί. Θεωρήθηκε δηλαδή μια επανάσταση στη σκέψη και στο συναίσθημα, οι επιπτώσεις της οποίας αντήχησαν σε ολόκληρη τη δυτική κουλτούρα. Μιλάμε βεβαίως για έρωτα εκ των πραγμάτων μοιχαλικό, καθώς ο γάμος εκείνη την εποχή ήταν συνήθως αποτέλεσμα επιχειρηματικών συμφερόντων ή η σφραγίδα μιας συμμαχίας εξουσίας. Με απλά λόγια ο αυλικός εραστής θεωρούσε τον εαυτό του, υπηρέτη του παντοδύναμου θεού του έρωτα και λάτρη της αγίας του.

Άλλο ένα εκπληκτικό κεφάλαιο της παγκόσμιας ιστορίας, είναι ο μύθος του βασιλιά Αρθούρου της Ουαλίας, ένα διαχρονικώς ισχυρό, πολιτισμικό αλλά και πολιτικό σύμβολο, που ενσαρκώνει -εντός μυθικού πλαισίου πάντα- το ιδανικό της δίκαιης διακυβέρνησης, της ιπποτικού κώδικα και της ενότητας για την διαχείριση των όποιων κρίσεων. Η Αρθουριανή μυθολογία συνετέλεσε στην διαμόρφωση της βρετανικής εθνικής ταυτότητας και όπως ακριβώς και ο μύθος του Ηρακλέους, χρησιμοποιήθηκε από διάφορους μονάρχες για να νομιμοποιήσουν την εξουσία τους. Η Στρογγυλή Τράπεζα στην πρωτεύουσα του Κάμελοτ, με τους εκατοντάδες ιππότες της, εισήγαγε την ιδέα της ισότητας και της συνεργασίας μεταξύ των ηγετών και μέσα από τα στοιχεία της μαγείας και της αναζήτησης του Άγιου Δισκοπότηρου, ο μύθος γεφύρωσε, τρόπον τινά, την αρχαία παράδοση με τον Χριστιανισμό, προσφέροντας ένα ηθικό πρότυπο που συνεχίζει να εμπνέει την παγκόσμια λογοτεχνία και την τέχνη γενικότερα μέχρι σήμερα.

Μελετώ και την ιστορία των περίφημων Σαμουράι, ήτοι της κορυφαίας στρατιωτικής και κοινωνικής τάξης της φεουδαρχικής Ιαπωνίας, η οποία κυριάρχησε στην νήσο από τον 12ο έως τον 19ο αιώνα, παίζοντας καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της ιστορίας και της πολιτικής της δομής. Μία κάστα επίλεκτων πολεμιστών, η οποία μέσα από τον ηθικό κώδικα που ακολουθούσαν, τον ’’Δρόμο του πολεμιστή’’, τον Μπουσίντο, επεδείκνυαν απόλυτη πίστη στον αφέντη τους, αυτοπειθαρχία, τιμή, γενναιότητα και φυσικά περιφρόνηση προς τον θάνατο. Ήταν κάτι παραπάνω από μία στρατιωτική ελίτ της χώρας και παρόλο που δεν υπάρχουν από το 1877, αποτελούν διαχρονικό σύμβολο της ιαπωνικής ταυτότητας, κληροδοτώντας αξίες που επηρεάζουν τη νοοτροπία, την επιχειρηματική κουλτούρα και τις πολεμικές τέχνες του Ιαπωνικού πολιτισμού μέχρι και σήμερα.

Φυσικά δεν θα παραλείψω να αποτίσω φόρο τιμής και σε μία από τις σημαντικότερες ηγεμονικές φυσιογνωμίες της όχι μόνο του Ελληνισμού και της αρχαιότητας αλλά ολόκληρου του κόσμου θεωρώ. Πρόκειται για τον ισχυρό άνδρα της πανάρχαιας Δυναστείας των Αιακιδών, τον Πύρρο Α’ της Ηπείρου. Έχοντας μελετήσει εκτενώς τον βίο του, συνιστά μία αν μη τι άλλο εξέχουσα προσωπικότητα, κυνηγημένος από τους εχθρούς του πατέρα του ανηλεώς ήδη εξ απαλών ονύχων, μεγαλουργός και τολμηρός, άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στην παγκόσμια ιστορία για τις ευφυείς τακτικές του στο πεδίο του πολέμου. Αναφορικώς με την αγαπημένη μου Ήπειρο, αποτελεί πέραν πάσης αμφιβολίας, τον πρώτο εκσυγχρονιστή της και τον μεγαλύτερο ηγέτης της αρχαιόθεν, μιας και κατά την διάρκεια της 35ετούς βασιλείας του, η ιστορία της Ηπείρου γράφτηκε με χρυσές σελίδες. Ας τονιστεί ότι υπήρξε ο μοναδικός Έλληνας στρατηλάτης ο οποίος, όχι μόνο συγκρούστηκε τρεις φορές με την ανερχόμενη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και μάλιστα επί ιταλικού εδάφους, αλλά έφτασε και στα προπύλαια της ίδιας της Ρώμης. Επί της ουσίας προσπάθησε να μιμηθεί προς δυσμάς τον συγγενή του, τον Μεγάλο Αλέξανδρο, κάτι το οποίο όμως δεν κατάφερε τελικώς. Έτσι, ο επονομαζόμενος και ‘’Αετός της Ηπείρου’’ δίπλωσε αδόξως τα φτερά του για πάντα το 272 π.Χ. στο Άργος σε ηλικία 47 ετών, μένοντας ζωντανός στην μνήμη της ανθρωπότητας ες αεί.

Ένας άλλος εμβληματικός άνδρας, που μου προσέλκυσε το ενδιαφέρον, είναι ο Γεώργιος Καστριώτης, επιφανέστερος εν τοις πράγμασι ως ‘’Σκεντέρμπεης’’. Μία κορυφαία στρατιωτική και πολιτική φυσιογνωμία της Χερσονήσου του Αίμου κατά τον 15ο αιώνα, υπέρμαχος της Ορθοδοξίας και λογιζόμενος σήμερον ως ο εθνικός ήρωας της Αλβανίας. Αλβανός από την γενεαλογία του ορθοδόξου πατέρα του, με τις όποιες αντιρρήσεις σήμερα επ’ αυτού βεβαίως, Σέρβος από εκείνη της επίσης ορθόδοξης μητέρας του, απεστάλη ως νεαρός όμηρος στην οθωμανική Αυλή, εξισλαμίσθη και έτυχε επιμελούς στρατιωτικής παιδείας λαμβάνοντας το όνομα «Ισκεντέρ μπέης», ήτοι Αλέξανδρος Ηγεμόνας, προς τιμήν της στρατηγικής υπεροχής του. Εν έτει 1443, αδράξας την ευκαιρία, αυτομόλησε από τις σουλτανικές τάξεις, επανέκαμψε στις πατρώες εστίες και αποκήρυξε το Ισλάμ υψώνοντας την σημαία της επαναστάσεως στο οχυρό της Κρούγια. Διαμηνύοντας ο ίδιος στις επιστολές του, πως κατάγεται από τον Πύρρο Α’ της Ηπείρου και τον Αλέξανδρο, επί μία εικοσιπενταετία, συσπείρωσε τους τοπικούς ευγενείς και απέκρουσε ευδοκίμως πλείστες οθωμανικές εκστρατείες, αναδεικνυόμενος σε προπύργιο της χριστιανικής αμύνης στην ευρύτερη περιοχή και κερδίζοντας τον απέραντο σεβασμό της ευρωπαϊκής Δύσεως, προτού υποκύψει τελικώς στην ελονοσία το 1468.

Τέλος, θεωρώ αυτονόητο πως η ναυτοσύνη, αποτελεί τον διαχρονικό οικονομικό και πολιτισμικό πυλώνα του Ελληνισμού, καθώς συνδέει την Ελλάδα με την παγκόσμια ιστορία, ενισχύοντας την εθνική οικονομία με χιλιάδες θέσεις εργασίας. Η ναυτοσύνη αποτέλεσε τον καταλύτη για την εξάπλωση του ανθρώπινου είδους, επιτρέποντας στον έμφρονα άνθρωπο να ξεπεράσει τα φυσικά γεωγραφικά εμπόδια, να αποικίσει απομονωμένες ηπείρους και νησιά και τελικώς να καταστεί το μοναδικό παγκόσμιο είδος. Ο ελληνόκτητος στόλος είναι ο μεγαλύτερος στον κόσμο, ελέγχοντας πάνω από το 20% της διεθνούς χωρητικότητας, γεγονός που τον καθιστά τη ραχοκοκαλιά του παγκόσμιου εμπορίου. Μεταφέροντας βασικά αγαθά, τρόφιμα και ενέργεια σε κάθε γωνιά της γης με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα, η ελληνική ναυτιλία εγγυάται την παγκόσμια εφοδιαστική σταθερότητα και την οικονομική ανάπτυξη του πλανήτη. Εάν εξετάσουμε το θέμα σε οικουμενική κλίμακα, η ναυτιλία πλέον, δεδομένου ότι αναφερόμαστε στο σήμερα, αποτελεί την ραχοκοκαλιά της παγκόσμιας οικονομίας. Συνδέοντας ολόκληρες ηπείρους, διασφαλίζεται η απρόσκοπτη τροφοδοσία της ανθρωπότητας σε όλους τους τομείς, καθιστώντας την απαραίτητη για τη διατήρηση της σύγχρονης ζωής και της παγκόσμιας σταθερότητας.

Ποιες είναι οι σκέψεις που θέλεις να μεταφέρεις στην κοινωνία;

Να πως εκ προοιμίου, πως η παρακαταθήκη μας, είναι η γέφυρα που συνδέει το παρόν με το μέλλον. Χωρίζεται σε υλική και άυλη και από την τελευταία η συντριπτική πλειοψηφία χάθηκε. Η φθαρτότητα των υλικών και οι λεηλασίες κατά την πτώση μητροπόλεων και ολόκληρων αυτοκρατοριών, επέφεραν ως αποτέλεσμα την οριστική απώλεια της Ελληνορωμαϊκής Γραμματείας σε ποσοστό άνω του 90%, κατά τις εκτιμήσεις των ιστορικών και των φιλολόγων προφανώς. Όσο για τα μνημεία μας, ολόκληρες πόλεις εκθεμελιώθηκαν λόγω διάφορων συγκυριών, ενώ όσον αφορά την ιδιαίτερη πατρίδα μου, την Ήπειρο, πάνω από 70 πόλεις καταστράφηκαν ολοσχερώς από την επέλαση των ρωμαϊκών φρουρών το έτος 167 π.Χ. Προσωπικώς ιδιαίτερη εντύπωση μου έχει προκαλέσει και η καταστροφή της Καρχηδόνας από τους προαναφερθέντες, το έτος 146 π.χ., το ίδιο έτος με την καταστροφή της Κορίνθου δηλαδή. Ερχόμενος στο σήμερα, γινόμαστε μάρτυρες αλλόκοτων γεγονότων στον κόσμο μας, σε όλα τα επίπεδα. Ταπεινή άποψη μου είναι ότι η κρίση έχει λάβει εδώ και πολλά χρόνια ανθρωπιστικό πρόσημο. Άμεση συνεπαγωγή αυτής της δυσώδους κατάστασης, είναι η πνευματική και ηθική αιμορραγία και μάλιστα σε βαθμό ακατάσχετο. Λησμονούμε, κάθε γενεά και περισσότερο, τις διδαχές της πανάρχαιας καταβολής μας. Μία καταβολή, η αλληλουχία της οποίας χάνεται στα βαθαίωνα μονοπάτια της Ιστορίας και η οποία, παρά τις όποιες αντιστάσεις από μέρους μας, υποτονθορύζει στα ερειπωμένα οχυρά, στα ορεινά μονοπάτια και τις ολόχρυσες ακρογιαλιές της Ελληνικής χερσονήσου. Ως οντότητες έχουμε χάσει την ατομικότητα μας και την αυθεντικότητα μας, επομένως συνθλίβεται η ίδια μας η ύπαρξη. Ο ίδιος ο κοινωνικός μηχανισμός δεν διέπεται πλέον από αλληλεγγύη, δεν είμαστε πάρα ένα στυγνό άθροισμα προσώπων, ενώ, κατά κανόνα, η συνέργεια και το όραμα αποτελούν ψιλά γράμματα. Η Γηραιά Ήπειρος, έχει απωλέσει τις αξίες της και τις παραδόσεις της. Είμαι άνθρωπος που του αρέσει το μέτρο στο κάθε τι και εξυπακούεται πως είμαι οπαδός της εξέλιξης, αρκεί η όποια πορεία χαράζουμε, να αποτελεί χρυσή τομή του σύγχρονου και του παλαιού. Οι ακραίες τοποθετήσεις και ιδεολογίες δεν μας ωφελούν επ’ ουδενί θαρρώ και αν μη τι άλλο δεν με εκφράζουν. Ως καλλιτέχνης επιθυμώ διακαώς να λάβει η τέχνη χαρακτήρα πάνδημο και ουσιαστικό, διαπνέοντας την κοινωνία μας, μακριά από πολιτικές σκοπιμότητες και μωρολογίες. Ως Έλληνες μπορεί να είμαστε λαός ηρώων αλλά ας παραδεχτούμε ότι η προδοσία και η διχόνοια είναι στο ίδιο μας το γονιδίωμα. Επομένως θα πρέπει να επιλέξουμε, επιθυμούμε να ειμαστε απόγονοι και συνεχιστές του Ηρακλέους και του Κολοκοτρώνη, ή του Εφιάλτη και των εκάστοτε Νενέκων; Θέλουμε εν τοις πράγμασι να τιμήσουμε τον Δαγκλή, τον Γεώργιο Παπανικολάου και τον πολύκλαυστο Αναστάσιο Φιλαδελφέα, ή θα είμαστε ες αεί άπραγοι χειροκροτητές και θιασώτες της ξενομανίας και των εισαγόμενων; Θέλω να πω πως, βάλλεται πανταχόθεν κάθε τι παραδοσιακό, επικό και ηρωικό σήμερα, υπο την αρχαϊκή εννοείται προσέγγιση. Τα παιδιά μας βομβαρδίζονται τακτικώς με ήρωες της κινηματογραφικής βιομηχανίας του Hollywood, άρα και τους εξυμνούν. Οι οποίοι παρεμπιπτόντως, ασφαλώς και συνδέονται με τον Ηρακλή και δει με τον ρόλο του ως σύμβολο εκπολιτισμού και κυριαρχίας ήδη από την Ρωμαϊκή εποχή. Το ηρωικό ιδεώδες με την αρχαϊκή προσέγγιση τείνει να εξαφανιστεί από την σύγχρονη κοινωνία. Τα κλέη των προγόνων μας άφησαν ανεξίτηλο το αποτύπωμα τους στο διεθνές γίγνεσθαι. Εάν δεν μπορούμε να δομήσουμε νέες καταστάσεις με γνώμονα την ανυπέρβλητη δόξα των παλαιών, τουλάχιστον να μην την κηλιδώνουμε. Όσο για τον μύθο του Ηρακλέους, υπό τις κατάλληλες συνθήκες, δύναται να αποτελέσει ένα όχημα μετάβασης από το άλγος της πνευματικής φθαρτότητας της καθημερινότητας στην αέναη πνευματική υπεροχή των γενεών. Πιστέψτε με, μου είναι εξαιρετικώς εύκολο να αναφέρω αρίφνητα γνωμικά των προγόνων μας. Κατά την πυθαγόρεια οδό, τα επίπονα έργα οδηγούν στην αρετή και ναι, ορθώς το αντιληφθήκατε, σας φέρνει στον νου τον μύθο τους Ηρακλέους. Κατά τον Σωκράτη, ως οδοιπόροι, το ιδανικό είναι να φέρουμε μαζί μας τα αναγκαία και όχι τα απαραίτητα. Η ηθική δυστυχώς φυραίνει στον σύγχρονο κόσμο, παραδίδοντας την σκυτάλη στην αγυρτεία και στον στείρο τυχοδιωκτισμό. Δεδομένου ότι ο Ελληνισμός αποτελεί το ιδρυτικό μέλος του Δυτικού πολιτισμού, η διαπότιση με αξίες από την φιλοσοφία των αρχαίων παππούδων μας, δύναται να αποτελέσει μία ισχυρή αναχαίτιση σε όλη αυτήν την κατωφέρεια, ώστε να απολαύσουμε καρπούς αγλαούς στις επόμενες δεκαετίες. Μετά λύπης διαπιστώνω πως ολόκληρες φρατρίες ‘’αδόντων’’ γλειψηματιών και στυγνών τεχνοκρατών, λυμαίνονται καίρια αξιώματα ανά τον κόσμο, παραμερίζοντας τους οραματιστές και την αριστοκρατία. H μελέτη της Ελληνορωμαϊκής γραμματείας και της ιστορίας όπως και η μελέτη γενικώς, αποτελεί αμάλθειον κέρας για την πνευματική καλλιέργεια μας. Συμβουλεύω ιδιαιτέρως τις νέες γενεές, να έχουν αυτογνωσία και όραμα και να μην αγκυροβολούν σε φαύλες καταστάσεις και ιδεολογίες. Όπως θα έλεγε και ο Κωστής Παλαμάς…και με τον Ήλιο, Κρόνος, Άρης, Γη, Αφροδίτη, σέρνονται, φεύγουν, τρέχουνε κυνηγημένοι, προς του Ηρακλέους τον μεγαλόκοσμο μαγνήτη. Εγώ θα συμπληρώσω πως, μαζί με αυτούς και εμείς οι επίγειοι περιπατητές, διαβαίνουμε την οδό του ηυγενείου, πολυθρύλητου Ηρακλέους.